Toegankelijkheidsonderzoek gemeentes Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht

Door Spraakapraxie & Dysartrie Geen Reacties

Vanaf 23 september zijn (semi-)overheidswebsites wettelijk verplicht om te voldoen aan de richtlijnen rondom digitale toegankelijkheid. In de praktijk betekent dit niet dat deze websites vanaf 23 september compleet toegankelijk moeten zijn. Gemeenten en andere overheidsorganen moeten in ieder geval de huidige situatie in kaart hebben gebracht en een actieplan hebben opgesteld om te zorgen dat de websites wél toegankelijk worden. 

Ambtenaren hebben te weinig kennis over digitale toegankelijkheid

Zoals eerder in dit artikel op Digitaal Toegankelijk.com te lezen was, zijn veel ambtenaren nog niet voldoende bekend met digitale toegankelijkheid. Het overgrote deel van de ondervraagde ambtenaren gaf aan nog te weinig kennis over het onderwerp te hebben.

Onderzoek naar toegankelijkheid gemeentesites

Maar welke gevolgen heeft dit tekort aan kennis voor de toegankelijkheid van gemeentesites? Om daarachter te komen, deden we een klein onderzoek naar de digitale toegankelijkheid van de websites van de vier grootste steden van Nederland: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.

De websites zijn getest op enkele onderdelen van de webrichtlijnen voor toegankelijkheid. Per resultaat worden de testscores van de vier websites vermeld. 

Toegankelijkheid met toetsenbord

Niet iedereen kan even gemakkelijk gebruik maken van een muis of touchpad om door websites te navigeren. Deze groep is gebaat bij websites die eenvoudig via het toetsenbord zijn te gebruiken. Belangrijke features zijn bijvoorbeeld schakelen van opties met tab en shift + tab om terug te gaan naar de vorige optie. In het artikel ‘websites optimaliseren voor gebruikers van een toetsenbord’ worden enkele praktische tips behandeld voor developers.

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Amsterdam

De website van gemeente Amsterdam maakt het gebruikers van een toetsenbord gemakkelijk door een optie aan te bieden waarmee gebruikers direct naar de ‘body’ van de tekst kunnen. Dit scheelt bezoekers veel tijd en moeite. Met het toetsenbord kan gemakkelijk de cookie waarschuwing worden weggeklikt. Wel zijn er enkele items met een ‘tabindex’ waarde hoger dan 0 op de website gevonden. Deze index score staat voor een bepaalde volgorde in toetsenbordnavigatie, waardoor het meer moeite kost om de juiste volgorde aan te houden.

De header van de website van gemeente Amsterdam met de 'direct naar inhoud' optie.

De header van de website van gemeente Amsterdam met de ‘direct naar inhoud’ optie.

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Den Haag

Het eerste dat opvalt op de website van Den Haag is de afwezigheid van een cookie waarschuwing. Gebruikers worden dus niet op de hoogte gesteld van marketingsoftware die hun surfgedrag bijhoudt, terwijl de site trackingcodes bevat van onder andere Google Analytics, Hotjar en Google Tag Manager. Wel is de website uitstekend te gebruiken via het toetsenbord. Ook hier wordt een korte route naar de belangrijkste content geboden via een knop in het menu. De knop die geselecteerd wordt is bovendien voorzien van extra contrast, waardoor het onderscheid makkelijk te maken is.  

'Informatie voor ondernemers' wordt momenteel geselecteerd en is voorzien van arcering.

‘Informatie voor ondernemers’ wordt momenteel geselecteerd en is voorzien van arcering.

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Utrecht

De cookie notice van gemeente Utrecht is eenvoudig via het toetsenbord weg te klikken. Dit is de enige website waar geen extra opties verschijnen zodra het toetsenbord wordt gebruikt om te navigeren. Je kunt dus ook niet snel naar de belangrijkste content navigeren. Los hiervan werkt het navigeren via het toetsenbord wel. Een verbeterpunt voor Utrecht is het arceren van de optie die op dat moment actief is, zoals Den Haag wel heeft. 

Toegankelijkheid toetsenbord gemeente Rotterdam

De laatste gemeente van de vier, Rotterdam, is net als de andere vier websites goed te gebruiken via het toetsenbord. Ook hier wordt de gebruiker een korte route naar de belangrijkste content aangeboden.

Gebruik van een schermlezer

Een schermlezer leest gebruikers de website voor, zodat ook mensen met een visuele beperking hun weg kunnen vinden op deze website. Helaas gaat het vaak fout, zo worden knoppen niet voorzien van labels, zodat schermlezers niet weten wat er achter de knoppen zit. Op deze manier is het voor bezoekers gokken wat voor pagina er achter hyperlinks zit. Voor veel mensen is het moeilijk voor te stellen hoe zo’n schermlezer in zijn werk gaat. Onze blogger Ed legt in onderstaande video uit hoe voorleessoftware werkt.

Filmpje waarin blogger Ed laat zien hoe hij gebruik maakt van voorleessoftware.

De standaard schermlezer van iPhone, VoiceOver, heeft geen moeite om de website van Amsterdam voor te lezen. Knoppen en hyperlinks zijn juist gelabeld. Ook op de websites van Rotterdam en Utrecht zijn geen niet-functionerende items gevonden voor de schermlezer.

Vrijwel ieder aspect van de website DenHaag.nl is te begrijpen met de schermlezer. Ook hier zijn de hyperlinks en knoppen op de homepagina goed gelabeld. Echter, ze gebruiken ook ronde knoppen die naar het volgende blok op de website gaan. Deze zijn niet voorzien van een label, waardoor VoiceOver deze ‘onuitspreekbaar’ noemt. Wel is de webpagina achter de link naast de knop uitgeschreven.

Zelf aan de slag om een website toegankelijker te maken? In een eerder artikel op Digitaal Toegankelijk.com is het het optimaliseren van websites voor een schermlezer beschreven.

Voorleesfunctie

Voor sommige gebruikers kan het lezen van grote teksten een uitdaging zijn. Om het deze groep mensen makkelijker te maken hun digitale weg te vinden, kunnen websites de optie bieden om een website voor te laten lezen. Rotterdam is de enige gemeente uit de test die deze optie op de website heeft staan. Helaas werkte deze functie op het moment van de test niet op desktop of mobiele apparaten. 

Contrast

Web developers kunnen kleurcontrast gebruiken om ervoor te zorgen dat bezoekers met een visuele beperking teksten goed kunnen lezen. In de webrichtlijnen van het WCAG is een minimaal kleurcontrast van 4,5:1 vastgesteld. De websites van Amsterdam, Den Haag en Utrecht bevatten contrasten die voldoen aan deze ratio. Alleen de iconische groene en witte kleuren van de website van Rotterdam voldoen niet aan de ratio.  

De contrast ratio van de tekst 'Lees meer' op Rotterdam.nl is niet voldoende.

De contrast ratio van de tekst ‘Lees meer’ op Rotterdam.nl is niet voldoende.

Labels links en afbeeldingen

Labels op hyperlinks en afbeeldingen geven gebruikers van onder andere schermlezers aan wat zich op de afbeelding of achter de link bevindt. Als deze link ontbreekt, ontbreekt dus ook de context voor deze mensen. Alleen de website van Rotterdam had enkele links die niet gelabeld waren, de overige websites waren alledrie voorzien van de juiste labels.  

Vergroten tot 200%

De ideale grootte van de tekst van een website is niet voor iedereen hetzelfde. Sommige gebruikers hebben baat bij (aanzienlijk) veel grotere letters dan anderen. De WCAG raadt aan om het mogelijk te maken om websites tot 200% te kunnen vergroten. Belangrijk is dat de websites geen functies verliezen als de tekst vergroot wordt. Tijdens de test is gebleken dat alle vier de websites voldeden aan deze richtlijnen.

In het artikel ‘Hoe zorg ik ervoor dat ik de tekst op mijn website kan vergroten?’ worden enkele praktische tips behandeld voor developers en website eigenaren. 

Ondertitelen van video’s

Het lijkt bijna overbodig om te vermelden, maar helaas is het nog steeds nodig. Video’s zonder ondertiteling worden door mensen met een auditieve beperking niet begrepen. YouTube heeft weliswaar een functie die video’s vanzelf voorziet van ondertiteling, maar de kwaliteit van deze ondertitels laat vaak te wensen over. 

Per website is een steekproef van vijf video’s genomen. 

Een screenshot van de video op Amsterdam.nl. Rechts kunnen gebruikers kiezen tussen de verschillende talen.

Een screenshot van de video op Amsterdam.nl. Rechts kunnen gebruikers kiezen tussen de verschillende talen.

Conclusie

Goed nieuws voor de vier onderzochte gemeenten (en hun inwoners): over het algemeen zijn de websites redelijk digitaal toegankelijk. Hierdoor zijn alle vier de websites voor mensen met een auditieve, visuele of motorische beperking goed te gebruiken. Helaas is er geen website gevonden met een ‘perfecte’ score. Voor iedere gemeente is er werk aan de winkel op het gebied van digitale toegankelijkheid. Goed om te weten is dat deze overheidswebsites beter scoren dan de vijf banken die eerder zijn onderzocht.

Maar, hoe kunnen deze (en andere) websites zorgen dat hun digitale omgeving nog inclusiever wordt? Dit begint bij het secuur in kaart brengen van de huidige situatie, door middel van een toegankelijkheidsonderzoek. Uit dit onderzoek komen punten naar voren, welke hierna direct verbeterd kunnen worden. Digitaal Toegankelijk.com ondersteunt websites bij het ontwikkelen van een toegankelijke website. Voor meer informatie kunt u vrijblijvend contact opnemen met de specialisten van Digitaal Toegankelijk.com.

Digitaal toegankelijk

Toegankelijkheidsopties van iOS en Android

Door Apps & Websites, Auditieve Beperking, Cognitieve Beperking, Spraakbeperking, Taalberperking, Tips & Trics, Tools, Visuele Beperking Geen Reacties

Er zijn talloze oplossingen die bijdragen aan meer digitale toegankelijkheid. Deze bestaan zowel uit hardware, zoals schermlezers  of brailleleesregels, als uit software, denk aan programma’s die pagina’s leesbaar maken voor schermlezers. Veel van deze externe oplossingen worden behandeld in het nieuwsgedeelte van deze  website. 

Wat veel mensen niet weten, is dat de apparaten die wij dagelijks gebruiken al veel opties bieden om het internet toegankelijker te maken voor mensen met een beperking. Hieronder worden de toegankelijkheidsopties van iPads, iPhones en telefoons en tablets die op Android draaien, van merken zoals Samsung, Google, LG, Nokia, Sony en HTC.

Apple’s iOS

Apple neemt toegankelijkheid serieus en heeft de afgelopen jaren flink ingezet op digitale toegankelijkheid voor de besturingssoftware voor mobiele apparaten, iOS, en voor iMacs en MacBooks, macOS. In een eerder artikel werd Apple’s VoiceOver al besproken, de interne schermlezer ingebouwd in iOS. Hieronder staan andere toegankelijkheids oplossingen van het Amerikaanse bedrijf.

Een witte iPhone met zwart scherm op een houten tafel

Made for iPhone-gehoorapparaten

Bij het ontwikkelen  van deze gehoorapparaten  heeft Apple de fabrikanten ondersteund om de koppeling met iPhones mogelijk te maken. Hiervoor moesten geluidsprocessors voor iPhones en iPads ontwikkeld worden. Door drie keer op de thuisknop te klikken kun je eenvoudig de instellingen van het gehoorapparaat  aanpassen. Hierdoor wordt het mogelijk om de instellingen van het apparaat op de omgeving in te stellen. Zo kun je eenvoudig het gehoorapparaat aanpassen naar een rumoerig restaurant, zodat tafelgenoten beter verstaan kunnen worden. Een andere oplossing die je iPhone biedt, is het eenvoudig kunnen bekijken van de batterijstatus van je hoortoestel.  

Ondersteuning bij lezen

Voor mensen die moeite hebben met lezen, vanwege dyslexie of een taalachterstand, is er de optie om boeken, e-mails, websites en berichten te laten voorlezen. Als deze optie is ingeschakeld kan eenvoudig de opdracht gegeven worden aan een iPhone of iPad om de tekst op het scherm voor te lezen. 

Ondersteuning bij schrijven

Een andere optie die Apple biedt is het omzetten van gesproken boodschappen naar geschreven teksten. Zo wordt het voor analfabeten mogelijk om WhatsApps of e-mails te sturen. De berichten die inkomen kunnen eenvoudig voorgelezen worden door het apparaat.

Audio beschrijvingen bij films

Voor kijkers met een auditieve beperking is ondertiteling soms niet genoeg. Spannende muziek of geluiden uit de omgeving worden bijvoorbeeld niet meegenomen in de ondertiteling. Voor deze groep heeft Apple audio beschrijvingen toegevoegd aan films uit iTunes. Netflix heeft deze optie al langer.

Aangepaste weergave

De algemene weergave van de telefoons kan ook naar wens aangepast worden. Gebruikers die gevoelig zijn voor prikkels kunnen bijvoorbeeld donkere modus inschakelen, grijstinten activeren of andere kleuren filters toepassen op het scherm. Op deze manier maakt Apple  het gebruik van de telefoons voor iedereen mogelijk. 

Voorbeeld van donkere modus op iPhone

Voorbeeld van donkere modus op iPhone.

Toegankelijkheidsfuncties inschakelen

De oplossingen die hierboven beschreven zijn kunnen gemakkelijk ingeschakeld worden. iPhone gebruikers naar het beginscherm en klikken op ‘instellingen’, waarna het kopje ‘Toegankelijk’ zichtbaar wordt. Hier kan de gebruiker het apparaat aanpassen aan persoonlijke wensen.

Google’s Android

Wereldwijd draaien nog steeds de meeste telefoons  op het besturingssysteem van Google: Android. Ook Google neemt de toegankelijkheid van de  apparaten die op Android draaien serieus. Zo zijn de volgende oplossingen ontwikkeld voor gebruikers van Android telefoons en tablets.

Een schermlezer gebruiken

Google heeft Talkback ontwikkeld als interne schermlezer voor Android-apparaten. Deze oplossing beschrijft de knoppen en opties die op het scherm worden weergegeven, zodat ook mensen met een visuele beperking deze kunnen gebruiken. Daarnaast worden gebruikers  via een audioboodschap op de hoogte gesteld van nieuwe meldingen. Talkback is te activeren door beide volumetoetsen drie seconden in te drukken of door via ‘Instellingen’ naar ‘Toegankelijkheid’ en vervolgens naar ‘TalkBack’ te gaan.

Naast TalkBack heeft Android ook BrailleBack ontwikkeld. Deze software maakt het mogelijk om via Bluetooth brailleleesregels te verbinden aan smartphones. Hierdoor kan de gebruiker tekst bewerken of het apparaat bedienen via de brailleleesregel. 

Toestel extern bedienen

Via de functie ‘Toegang via schakelaar’ is de mobiele telefoon ook te bedienen  via een schakelaar of toetsenbord. Hierdoor worden smartphones makkelijker te gebruiken voor mensen met een motorische beperking. Naast een externe schakelaar of toetsenbord kunnen ook de knoppen op de zijkanten van de smartphone ingesteld worden om het toestel te bedienen. Op deze pagina staat meer informatie over het instellen van ‘Toegang via schakelaar’ voor Android.

Niet alleen is het mogelijk om Android  smartphones en tablets te bedienen met toetsenborden of schakelaars. Ook heeft Google het mogelijk  gemaakt om telefoons via spraak te bedienen. Door opdrachten op te lezen kan de gebruiker het Android-apparaat taken geven, welke anders via het touchscreen zouden gaan. Deze optie is te vergelijken met Apple’s Siri. 

Een samsung telefoon met Android

Opties voor aangepaste weergave

Als de gebruiker moeite heeft om teksten te lezen op Android telefoons, kan de weergavegrootte en de lettergrootte naar wens worden aangepast. Hiernaast kan het ingebouwde vergrootglas gebruikt worden om tijdelijk in te zoomen op onderdelen van het scherm. 

Voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels heeft Android diverse oplossingen ontwikkeld. Denk hierbij aan het kunnen inschakelen van een donker thema, kleurinversie, kleurcorrectie of tekst met hoog contrast. Donker thema en kleurinversie zorgen beiden voor meer donkere  tinten op het scherm. 

Het verschil tussen deze twee opties is dat bij kleurinversie alle kleuren omgedraaid worden, zo wordt zwarte tekst op een witte achtergrond witte tekst  op een zwarte achtergrond, en andersom. Ook verandert de kleur van media, zoals afbeeldingen en video’s. Bij donker thema wordt alleen de gebruikersinterface van Android en apps donkerder  gemaakt, kleuren in media veranderen niet. 

Hulp bij lezen

Android biedt de mogelijkheid handige live oplossingen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Zo kunnen gesprekken en video’s live getranscribeerd of vastgelegd worden. Zo kan een gebruiker met een auditieve beperking in realtime een telefoongesprek houden. 

Koppeling met een gehoorapparaat

Ook bij Android is het mogelijk om gehoorapparaten te koppelen aan een smartphone. Dit gaat eenvoudig via ‘Verbonden apparaten’ in het menu ‘Instellingen’. Hier kan een Bluetooth apparaat worden toegevoegd  aan de lijst met bestaande apparaten. Zo kan een hoortoestel bediend worden vanaf de telefoon en gemakkelijk aangepast worden aan de omgeving. 

Toegankelijkheids apps  van Android

In de digitaal winkel van Android, Google Play, is een heel groot aanbod apps ook de Android Toegankelijkheidstools te vinden. Deze app is een verzameling van toegankelijkheidsapps die gebruikt kunnen worden om Android-apparaten toegankelijker te maken voor gebruikers. Veel van de oplossingen die hiervoor genoemd zijn, zijn te vinden in dit pakket. 

Ook voor developers biedt Android een helpende hand. De Accessibility Scanner helpt ontwikkelaars om een app te testen op het gebied van digitale toegankelijkheid. Apps worden beoordeeld op basis van contentlabels, grootte van het tikdoel, klikbare items en tekst- en beeldcontrast.

Het ontwikkelen van een digitaal toegankelijke website of app is een complex proces. In  de praktijk merken wij dat het developers veel helpt om een product te laten testen door mensen met een beperking. Digitaal Toegankelijk.com stelt testgroepen samen en begeleid testsessies op dit gebied. Op deze pagina staat dit proces uitgebreider beschreven

Naast het opzetten en uitvoeren van testsessies geven wij ook advies én ontwikkelen we toegankelijke online producten. Meer weten? Neem vrijblijvend contact op via onderstaande knop. 

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Skip to content