Hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?

Door Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Emoji’s; plaatjes die je kunt toevoegen aan je bericht om je boodschap net iets duidelijker te maken, een letterlijke knipoog mee te geven of je emotie erbij toe te lichten. Maar hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?

Profielfoto van Marrit

Marrit Postma

Marrit is tekstschrijver en woont in Assen met haar vriend en twee zoontjes. Ze is sinds haar twaalfde slechtziend en schrijft voor Digitaal Toegankelijk over zaken waar ze als slechtziende online tegenaan loopt.

In het filmpje van Ed kwamen emoji’s al even ter sprake. Ik gebruik net als Ed de Voiceover-functie van Apple om berichten te lezen op mijn telefoon. Die functie leest ook de emoji’s voor. Ze hebben namelijk allemaal een omschrijving meegekregen die voorgelezen wordt door de voorleessoftware.

Misschien weten wij als slechtzienden en blinden door die beschrijvingen zelfs wel beter waar een emoji voor staat dan de goedziende medemens, al las ik laatst in het boek Japan in honderd kleine stukjes van Paulien Cornelisse een aantal betekenissen van emoji’s die we hier in Nederland vast niet gebruiken zoals ze in Japan bedoeld waren.

Wist je dat de lachende drol 💩 bijvoorbeeld eigenlijk staat voor geluk? Blijkbaar omdat het Japanse woord voor ‘drol’ met dezelfde klank begint als het Japanse woord voor geluk. Maar dat heeft vast meer met cultuurverschil te maken dan met de emoji’s zelf.

Zijn emoji toegankelijk?

telefoon op een tafel met een boze emojiEmoji’s worden dus voorgelezen aan blinden en slechtzienden. Je zou dus denken dat je toegankelijk bezig bent als je een emoji toevoegt aan je bericht op social media. Toch moet je er een beetje mee oppassen. De betekenis van de emoji wordt namelijk precies hetzelfde voorgelezen als de rest van je tekst, dus als je middenin je bericht een emoji gebruikt, worden ze op precies dezelfde toon middenin je tekst voorgelezen.

Denk maar eens aan een bericht waar een kalender-emoji wordt gebruikt voor de datum van een evenement, een gebouw voor de locatie, een klok of horloge voor de tijd, een euroteken, dollarteken of andere valuta die wordt gezet voor de prijs, et cetera. Je hoort dan bijvoorbeeld ‘kalender maandag 21 september 2020 – hotel café de bonte geit – klok die kwart voor 10 aangeeft 19.00 uur’. Hier is dan een hotel-emoji gebruikt, terwijl het om een café gaat, waardoor de tekst verwarrend wordt. Hetzelfde geldt voor de tijd, aangezien ook de tijd die op de emoji met de klok staat, wordt voorgelezen.

Emoji’s als scheidingsteken

Er zijn ook mensen die veel emoji’s achter elkaar zetten om aan te geven dat er een scheiding is tussen het bovenste deel van hun bericht en het deel van het bericht dat daaronder volgt. Ik haak zelf meestal af als er iets te veel emoji’s achter elkaar staan en lees daardoor de onderste helft van het bericht niet. Je kunt je voorstellen dat het niet echt leuk is om 26 keer achter elkaar “lachende drol” te horen.

LinkedIn en emoji’s

Zelf liep ik het meest tegen de emoji’s aan op LinkedIn. Ik heb hierover eerder op mijn eigen site al een blog geschreven. Ik zag namelijk steeds meer mensen emoji’s in hun naam en kopregel gebruiken. Om berichten van mensen te lezen op LinkedIn, leest de voorleessoftware eerst ook altijd de naam en functie van iemand voor. Dus als mensen hun naam versieren met emoji’s, moet ik ook eerst die emoji’s aanhoren. Het is best irritant om eerst vijf woorden of meer aan emoji te horen voor je weet wie er een bericht heeft geplaatst. Denk bijvoorbeeld aan “stralende vijfpuntige ster zon met gezicht voornaam achternaam zon met gezicht stralende vijfpuntige ster”. Als je even met je gedachten afdwaalt heb je nu alsnog niet gehoord welke naam er tussen de emoji’s stond. Soms heb ik daardoor geen zin om door LinkedIn te scrollen, terwijl ik het wel een leuk en nuttig medium vind om te netwerken en contact te houden.

Gebruik ik zelf emoji’s?

Begrijp me niet verkeerd, ik vind emoji’s niet alleen maar onhandig. Ik gebruik ze zelf ook weleens. Het meest gebruik ik ze in WhatsApp, maar ik gooi er op Facebook en LinkedIn ook regelmatig een knipoog tussendoor. Want zo streng wil ik nou ook weer niet overkomen. 😉

Wist je overigens dat 17 juli Wereld emoji dag is? Dit komt doordat de kalender-emoji vaak deze datum heeft.

Digitaal toegankelijk

Leuk hoor, al die plaatjes!

Door Apps & Websites, Slechtziend Geen Reacties

Marrit blogt voor Digitaal Toegankelijk.com maandelijks over haar online ervaringen als slechtziende. Dit keer schrijft ze over het gebruik van visuele content op social media en internet. Klik om het artikel te lezen waarin Marrit haarzelf voorstelt.

Regelmatig scroll ik door Facebook en LinkedIn, bekijk ik websites als ik iets op wil zoeken of lees ik een nieuwsartikel op een website van bekende kranten. Overal worden natuurlijk plaatjes en foto’s gebruikt ter ondersteuning van het verhaal. Maar als slechtziende kan ik daar niet altijd evenveel van brouwen. Ik zie soms alleen maar een hoop kleuren in elkaar overlopen of tekst heeft geen goed contrast waardoor ik hem niet kan lezen.

Alt-tekst

Gelukkig is daar al lange tijd geleden iets voor bedacht, wat alt-tekst heet. Voluit ook wel alternatieve tekst. Je ziet het soms wel staan als je een afbeelding toevoegt op je website of in een nieuwsbrief. Op social media zit de functie vaak wat meer verscholen. Alternatieve tekst is er om te laten zien als een afbeelding niet zichtbaar is, zoals wanneer een website niet goed geladen wordt, maar ook voor blinden en slechtzienden die gebruikmaken van een schermlezer met voorleessoftware of braille. Als je de alt-tekst goed invult weet iemand die hem niet goed ziet ook wat er te zien is op een afbeelding.

Automatische alt-tekst

Op Facebook wordt tegenwoordig ook veel automatische alt-tekst gebruikt. Dan vult Facebook in wat er op een afbeelding staat. Meestal zijn dit maar een paar kernwoorden, waardoor je eigenlijk nog geen idee hebt wat er op de foto staat. Denk maar aan ‘close-up 2 gezichten’ of ‘boom picknicktafel fiets’ of ‘buiten baby 1 persoon’. Dit komt doordat er alleen bepaalde objecten worden herkend. Soms wordt de tekst op een plaatje voorgelezen, maar soms ook niet en dan hoor je enkel ‘tekst’. Erg jammer want regelmatig wordt juist in de afbeelding belangrijke informatie gedeeld. Denk maar eens aan een aankondiging van een evenement met datum, tijd en locatie. Maar ook afbeeldingen met quotes erop zijn leuk om te lezen en daarvan krijg ik ook graag de tekst mee.

Zelf invullen

Je ziet het al, automatische alt-tekst is nog niet zo ver ontwikkeld en daarom is het belangrijk om zelf de alternatieve teksten in te vullen. Ik heb er zelf onlangs een online workshop over gegeven en blogs over geschreven op mijn eigen site. Veel mensen wisten al wel dat je alt-tekst kunt invullen op je website en dat dat meehelpt aan je SEO. Maar dat je ook in je nieuwsbrief én op social media alt-tekst kunt toevoegen was voor veel mensen nieuw.

Verborgen

Helaas zit de alt-tekst functie op veel social media-kanalen verborgen. Zo heb ik uitgezocht dat je op Instagram naar geavanceerde instellingen moet om de alt-tekst in te vullen. Helaas lukte het een aantal mensen alsnog niet om de alt-tekst in te vullen na mijn tips. Zelf gebruik ik geen Instagram, dus ik heb verder geen idee hoe dat werkt. Op Facebook moet je eerst op het bewerk-icoontje op de afbeelding klikken voor je bij veel instellingen komt en dan nog in de balk links alt-tekst opzoeken. Gelukkig was LinkedIn iets toegankelijker en krijg je meteen rechts bovenin de afbeelding een knop ‘alternatieve tekst toevoegen’.

Computer versus mobiel

Helaas was veel van bovenstaande alsnog alleen mogelijk op de computer en niet in de mobiele apps. Hopelijk wordt het in de toekomst makkelijker om ook op de mobiel alt-tekst toe te voegen, want daar plaatsen de meeste mensen toch foto’s op social media. Het is toch een klus om dan later nog op de computer je afbeelding te bewerken en dat extra werk wil je vaak niet doen.

Ik hoop dat de automatische alt-tekst in de toekomst beter wordt, maar ook dat je makkelijker alt-tekst kunt toevoegen in de apps zodat mensen toch zelf hun alt-tekst kunnen invullen. Want een goede beschrijving van een afbeelding kun je het beste zelf maken in plaats van te hopen dat de paar objecten die herkend worden genoeg vertellen. Dan kan ik de aankondigingen van evenementen, leuke quotes en andere afbeeldingen ook goed meekrijgen.

Digitaal toegankelijk

Zien met behulp van artificial intelligence (AI): een interview met Envision

Door Apps & Websites, Blind, Kleurenblind, Slechtziend, Tips & Trics, Tools, Visuele Beperking Geen Reacties

Hoe kan moderne technologie worden ingezet om blinden en slechtzienden te helpen om te zien, lezen en de wereld meer te ervaren? De Haagse startup Envision heeft een antwoord op deze vraag gevonden. 

Deze oplossing is tweeledig. De eerste oplossing is voor iedereen toegankelijk zonder hardware aan te schaffen. Dit is namelijk een app: Envision voor iOS en Android. De app leest alle soorten tekst op aan de gebruiker, van voedsel verpakking tot posters en telefoon- en tv schermen. Daarnaast worden meer dan 60 talen herkend door de app.

Niet alleen helpt de app om gebruikers die slechtziend of blind zijn om teksten te begrijpen, ook is het mogelijk om voorwerpen en zelfs mensen te kunnen herkennen. De app herkent objecten die gescand worden en vertelt de gebruiker wat zich voor de lens van de camera bevindt. In het voorbeeld op de website van Envision worden onder andere een pot pindakaas, een plant en kast gescand en herkend door de app.

De mogelijkheid om personen te herkennen is wat ons betreft de kers op de taart. De app kan aangeleerd worden om de gezichten van vrienden, familieleden of collega’s te herkennen, zodat deze door de app gescand en herkend kunnen worden.

Het gebruiken van een telefoon voor bovenstaande mogelijkheden beperkt de gebruiker wel enigszins, er moet immers altijd minstens één hand gebruikt worden voor de telefoon. Dit is waar het tweede gedeelte van de oplossing van Envision voor gebruikt wordt. Het Haagse bedrijf heeft in samenwerking met Google de software namelijk beschikbaar gesteld voor de Google Glass 2. In het onderstaande interview met Ilse Madelein Velema worden alle prangende vragen van Digitaal Toegankelijk.com over Envision en Envision Glasses beantwoord. Benieuwd naar de app? Deze is 14 dagen gratis te gebruiken en te downloaden voor iOS en voor Android

Een iPhone wordt vastgehouden door een vrouwWat is het verhaal achter Envision? Hoe is het idee voor Envision ontstaan? 

Karthik Mahadevan studeerde af als industrieel ontwerper wanneer hij een lezing gaf aan een blindenschool in India. “Ik legde uit dat ik als ontwerper oplossingen voor problemen zoek en vroeg de studenten welk probleem ze wilden oplossen. Ieder van hen zei gelijk dat ze onafhankelijker wilden zijn. Hiermee bedoelden ze toegang tot visuele informatie. Als dit zo’n groot probleem is, waarom doe ik er dan niets aan? ” Het idee achter Envision was geboren.

Hoe is de software ontwikkeld? 

De software ontwikkelde Karthik samen met vriend en oud-huisgenoot, ook genaamd Karthik, Kannan. Karthik Kannen werkte na zijn studie aan de software kant en was hierdoor een goede aanvulling op Mahadevan.

Als eerste werd gewerkt aan een app voor de iPhone. Toen deze uitgebracht werd kregen we erg veel positieve reacties van gebruikers. Later is daar een android app bij gekomen. 

Hoe wordt er vanuit de markt gereageerd op het product?

We hebben inmiddels meer dan 7.000 betalende gebruikers in ruim 50 landen en groeien hard. Dus ik zou zeggen, erg goed! Experts zijn ook enthousiast over de huidige smartphone-versie. ‘Envision biedt functies die de zelfstandigheid van mensen met een visuele beperking direct vergroten’, aldus Henk Abma van Bartiméus. We zijn constant bezig met het optimaliseren van de software en staan om deze reden graag dichtbij onze gebruikers. Het is erg belangrijk om constant feedback te ontvangen voor gebruikersgericht ontwerp.

Ik zag de Envision Glasses op de website als pre order staan. Kun je iets meer vertellen over dit product?

Jazeker! De Envision Glasses is een combinatie van de Google Glass 2 en Envisions bekroonde kunstmatige intelligentie technologie (AI). De technologie, die nu al beschikbaar is als smartphone app, geeft duizenden gebruikers zelfstandig toegang tot de wereld om hen heen. Net zoals de app, gebruikt de slimme bril kunstmatige intelligentie om visuele informatie te herkennen en te vertalen naar gesproken woord. Maar nu dus ook helemaal handsfree. Nòg een dikke plus van de smartglasses is dat we videobellen hebben toegevoegd. Hierdoor kan de gebruiker makkelijk en snel iemand bellen om bijvoorbeeld een wegblokkade te omzeilen of te weten welke van de 100 soorten pindakaas gekocht moet worden. 

Hoe is de Envision Glasses tot stand gekomen?

We zijn met Envision al een hele tijd bezig om onafhankelijkheid voor blinden ook handsfree te maken. Als je al afhankelijk bent van een blindenstok of geleidehond, dan is het fijn als er aan je andere hand niet ook een telefoon geplakt zit. Doordat we veel vraag kregen naar een draagbare tool, zijn we de beschikbare smartglasses in de markt gaan testen. Hierover hebben we lang gedaan, omdat de gebruiksvriendelijkheid en kwaliteit voor onze gebruikers voorop staan. Toen Google met de Google Glass 2 kwam, hebben we hiervoor gekozen. Deze voldeed aan al onze eisen en de samenwerking met Google verloopt heel soepel.

Wanneer is de bril voor het publiek beschikbaar?

Goede vraag! Vanaf nu kan de bril besteld worden in de pre-order en de verzending hiervan gaat in augustus plaatsvinden. 

Hoe ziet de toekomst van Envision er uit?

We zijn, net zoals veel andere bedrijven, getroffen door Corona. Dat betekent niet dat we gestopt zijn met alles op alles zetten om Envision te blijven optimaliseren! We zijn druk bezig het bedrijf gezond deze periode door te laten komen. Waar we plannen hadden om in 2020 landen te bezoeken om hier demo’s te geven en onze gebruikers te ontmoeten, laat dit nu op zich wachten. We hebben nu, samen met onze ambassadors, een plan opgesteld waarbij zij in hun eigen land meet-ups gaan organiseren zodat mensen toch de mogelijkheid krijgen onze producten te proberen.

Als we deze periode door zijn, dan staat er op de planning om zoveel mogelijk assistive apps voor blinden en slechtzienden op de Envision Glasses te krijgen. Uiteraard zijn we voorzichtig, want de kwaliteit moet niet ten onder doen aan ons product. Daarna is het doel om onze software ook op andere hardware te hebben en een breder Envision assortiment aan te kunnen bieden.

Toekomst in het kort: een gezond Envision waar we onze (bijna) wekelijkse software updates kunnen blijven doen en samen met onze partners de Envision Glasses groot kunnen maken!

Wat staat er naast de Glasses nog meer op de planning?

Voornamelijk het optimaliseren van onze apps en de Envision Glasses, maar we willen de software ook op andere devices krijgen. Belangrijkst hierbij is dat onze software een toegevoegde waarde biedt aan onze gebruikers. Welke devices dat gaan worden, hangt dus van onze gebruikers af! 

Hoe willen jullie groeien, nationaal en internationaal?

Grappig dat je het vraagt! We zijn in Nederland bekend omdat we innovatief zijn in tech en de eerste die de Google Glass voor de eindgebruiker lanceren. In het buitenland zijn we eigenlijk al iets bekender. Onze grootste afzetmarkt momenteel is Amerika, met Rusland, Duitsland, India en Japan opvolgend. Allereerst staat er op de planning dat we in ieder land een gebruikersgroep hebben die onze producten graag gebruikt en bereiden we ons Ambassador Program uit, zodat onze loyale gebruikers ook wat terug kunnen verwachten van ons. Daarnaast staat in de planning om de landen waar we nog minder groot zijn, maar waar we wel gebruikers hebben, te bezoeken en te ontdekken waar we toegevoegde waarde kunnen bieden.

De Envision Glasses gaan we, zodra gezondheidstechnisch weer mogelijk, internationaal promoten door naar de landen te gaan waar veel mensen om een real-life demo hebben gevraagd. We merken, en dat is begrijpelijk, dat men de bril graag eerst wilt proberen en daar geven we gehoor aan.

Envision gratis uitproberen

Digitaal Toegankelijk.com kan niet anders dan zulke innovatieve technieken als die van Envision bewonderen. We willen lezers er graag op wijzen dat de app twee weken gratis uit te proberen is. Via deze link voor iOS en deze link voor Android kan de app direct gedownload worden.

Meer lezen over digitale toegankelijkheid

Edwin Ruyer (Blinde man) met telefoon
Apps & Websites

Ruim 71 procent overheidswebsites niet digitaal toegankelijk

Meer dan 70 procent overheidswebsites voldoet niet aan nieuwe toegankelijkheidswetgeving die op 23 september ingaat.…
Blind

Hoe ervaren blinden en slechtzienden emoji’s?

Emoji’s; plaatjes die je kunt toevoegen aan je bericht om je boodschap net iets duidelijker…
Spraakapraxie & Dysartrie

Toegankelijkheidsonderzoek gemeentes Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht

Vanaf 23 september zijn (semi-)overheidswebsites wettelijk verplicht om te voldoen aan de richtlijnen rondom digitale…
Auditieve Beperking

Telefonisch een kappersafspraak maken als je doof bent

Stel, je bent doof en je wilt een afspraak maken met je huisarts, je kapper…
Digitaal toegankelijk

Even voorstellen: Marrit Postma

Door Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Vanaf deze maand mag ik voor Digitaal Toegankelijk bloggen over mijn (digitale) ervaringen als slechtziende. Iets wat ik ontzettend graag doe. De laatste tijd schrijf ik op mijn eigen site ook meer over toegankelijke communicatie en digitale toegankelijkheid, zo is Robert van Digitaal Toegankelijk ook bij mij terechtgekomen.

Ik houd ervan om met taal en tekst bezig te zijn, dus een blog schrijven over een onderwerp dat ik veel tegenkom is zo gedaan. In dit eerste artikel zal ik mij voorstellen, zodat jullie een idee hebben wie ik ben en wat ik zoal doe in het dagelijks leven en wat daarmee dus ook in mijn blogs terecht kan komen.

Profielfoto van Marrit

Ik ben Marrit Postma, geboren op 1 augustus 1991 in Sexbierum, Friesland. In die streek heb ik mijn hele jeugd gewoond, via Franeker kwamen we in Wijnaldum en daarna vlak buiten Wijnaldum terecht. Ik heb heel lang concentratieproblemen gehad op school en ben daardoor op een speciale school terechtgekomen toen ik 9 was.

Slechtziend

Op mijn twaalfde werd ik slechtziend dankzij de erfelijke oogziekte LOA/LHON (Leber Opticus Atrofie/Leber’s Hereditaire opticus atrofie). Dit is een erfelijke aandoening aan de oogzenuw. LOA is alleen erfelijk via de vrouwelijke lijn, maar mannen kunnen het wel krijgen. Het is zo zeldzaam dat ik de eerste was in mijn familie die het kreeg. We wisten destijds niet dat het in de familie zat en ik heb daarom veel onderzoeken gehad in het ziekenhuis. Inmiddels is er een verre achterneef die ook slechtziend is door LOA. Dat is wel even heel wat vrouwen omhoog en weer omlaag volgen in een stamboom. 😉

Vanaf dat moment ging ik naar een speciale school voor blinden en slechtzienden. Toen nog Visio, tegenwoordig bekend als Koninklijke Visio. In die tijd zag ik zo’n 5 % en op een beeldschermloep moesten de letters zo groot worden gezet dat braille leren toch slimmer was. Mijn zicht is daarna nog verbeterd tot zo’n 30 % wat ik nu zie.

Na een paar jaar in Haren kon ik door naar de middelbare school. Omdat ik eerder ook al niet goed mee kon komen op gewone scholen was het verstandig om ook nu naar het speciaal onderwijs te gaan. Dit werd het vmbo in Grave. Destijds heette het daar nog Sensus, maar in de tijd dat ik daar zat fuseerden ze met Visio en werden ze Koninklijke Visio.

En weet je nog die concentratieproblemen op de basisschool? Op mijn achttiende kwamen we erachter dat dit door een auditief verwerkingsprobleem komt. Dat houdt in dat ik geluiden niet kan filteren. Op drukke plekken zoals in een schoolkantine kan ik gesprekken moeilijk volgen door al het omgevingsgeluid.

Studeren

Na op een mbo-opleiding te zijn gestrand vanwege mijn visuele beperking, een tijdje stagelopen op de afdeling communicatie en bij de receptie van de gemeente Grave startte ik op de opleiding communicatie (hbo). Hier ben ik mee gestopt in het eerste jaar, min of meer omdat ik daar het leestempo niet bij kon houden, maar ik zag het ook niet voor me om nog 4 jaar in de schoolbanken te zitten.

Overigens is voor spek en bonen meedoen bij vakken als vormgeving, video en fotografie ook niet echt leuk. Ik heb uiteindelijk een zelfstudie schrijven voor het web gedaan via de LOI. Ik kon nu lekker op mijn eigen tempo leren. Daarbij heb ik veel ervaring opgedaan als vrijwilliger voor verschillende redacties.

 Ondernemen

Uiteindelijk wilde ik met mijn ervaring en kennis ook wel geld verdienen. Ik heb hier en daar gesolliciteerd, maar heb uiteindelijk gekozen voor een bestaan als zzp’er. Tegenwoordig voelt het meer als ondernemer dan zzp’er, wat ik heerlijk vind.

Vanuit mijn bedrijf Woordprikkels help ik andere ondernemers met hun teksten nog beter te maken. De ene keer doe ik een tekstcorrectie zodat er geen spellingsfouten meer in de tekst staan, de andere keer herschrijf ik de tekst zodat hij duidelijker is. Ik brainstorm ook graag met ondernemers die niet weten waarover ze moeten schrijven of wat andere invalshoeken kunnen gebruiken voor hun teksten. Verder ben ik me de laatste tijd aan het verdiepen in digitale toegankelijkheid. Ik hoop veel andere ondernemers te laten zien dat je met een paar kleine extra stapjes in je communicatie al toegankelijker kunt zijn.

Familie en hobby’s

In mijn vrije tijd sport ik graag. Bij de sport showdown, een soort tafeltennis voor blinden en slechtzienden, heb ik mijn vriend Alwin ontmoet. Hij is overigens goedziend, maar kwam met een blinde vriend mee. Inmiddels wonen we samen in Assen, waar in maart 2017 ons zoontje Micah en in augustus 2019 ons zoontje Jaimy zijn geboren.

Naast showdown doe ik (af en toe) yoga en heb ik een tijd hardgelopen. Ik luister graag podcasts en lees graag, wat meestal neerkomt op het luisteren van boeken en tijdschriften). Ik houd van het bestaan als ondernemer, want daardoor heb ik tijd voor mijn kinderen nu ze nog jong zijn en kan ik mijn tijd flexibel indelen.

Meer lezen over mij en mijn bedrijf? Kijk dan op mijn website of mijn Facebookpagina.

Digitaal toegankelijk

Onderzoek: apps van supermarkten voor blinden en slechtzienden

Door Apps & Websites, Blind, Slechtziend, Visuele Beperking Geen Reacties

Tijdens de corona crisis zagen supermarkten een enorme stijging in het aantal online shoppers. Om aan deze toenemende vraag te voldoen hebben veel supermarkten extra personeel in dienst genomen om het logistieke aspect van de online bestellingen te ondersteunen. Helaas hebben supermarkten niet gelet op de digitale toegankelijkheid van de apps die gebruikt worden om online boodschappen te doen. Hierdoor is het niet voor iedereen mogelijk om thuis via een app boodschappen te bestellen.

Klanten die, vanwege bijvoorbeeld een visuele beperking, gebruik maken van een schermlezer, lopen vaak tegen obstakels aan in de apps van supermarkten. Digitaal Toegankelijk.com bracht samen met Charissa Kalloe de digitale toegankelijkheid van 12 supermarkten in kaart. De apps die getest zijn, behoren toe aan supermarktketens Albert Heijn, Plus, Dirk, Lidl, Coop, Deen, Ekoplaza, Jumbo, Spar, Aldi, Hoogvliet en DekaMarkt. 

Charissa is zeer slechtziend en maakt daarom veel gebruik van Apple’s VoiceOver. Ze heeft de hindernissen die ze tijdens het gebruik van de schermlezer ondervindt gedeeld met het testteam. De testen zijn op basis van deze informatie afgenomen. Naast het feit dat ze haar ervaring gedeeld heeft, is ze ook verantwoordelijk voor 8 van de 12 testen.

Tijdens de test werd gekeken hoe de apps via Apple’s schermlezer VoiceOver te gebruiken zijn. Diverse aspecten van het online boodschappen doen kwamen aan bod, zoals het zoeken naar producten, het toevoegen van producten aan het winkelmandje en het daadwerkelijk bestellen. Voor een groep mensen vergen deze stappen nog altijd onnodig veel energie. Bij sommige supermarkten was het zelfs helemaal niet mogelijk om met behulp van een schermlezer de app te gebruiken. 

Appie App

Bij de app van Albert Heijn was vooral het begin verfrissend vergeleken met de andere apps. Zo zijn alle knoppen gelabeld op het beginscherm, waardoor deze goed voorgelezen worden. Het zoeken van een product gaat ook goed en tevens is het mogelijk om met VoiceOver het gezochte product toe te voegen aan de winkelmand. Bij het zoeken worden er suggesties gegeven op basis van de ingetypte karakters en ook dat werkt goed. De volledige productnaam, prijs en gewicht worden in één keer benoemd. Ook enkele productkenmerken en informatie worden benoemd.

De zigzagbeweging waarmee VoiceOver gebruikers normaalgesproken naar het vorige scherm kunnen gaan werkt helaas niet. Het was even zoeken naar de volledige productenlijst, maar uiteindelijk is deze gevonden onder het tabje ‘meer’ rechtsonderaan de pagina. Hier staat de knop producten met alle categorieën. De locatie van deze lijst is enigszins onlogisch en daardoor moeilijk te vinden.

Binnen de producten die hier staan, wordt netjes omschreven wat de gebruiker aantreft en voor welke prijs. Deze zijn weer makkelijk toe te voegen aan de winkelmand.

Het toevoegen aan de winkelmand kan op twee manieren. Als het product nog niet is toegevoegd, kan het toegevoegd worden door er dubbel op te klikken. Daarnaast kan de gebruiker het getal dat het aantal producten geeft omhoog vegen om een veelvoud van de producten aan de mand toe te voegen.

Al in het beginscherm staan onderaan 5 tabjes waar onder andere ook het boodschappenlijstje te vinden is. Als de knop ‘mijn lijstje’ geselecteerd wordt, wordt er opgelezen hoeveel producten er op het lijstje staan. Helaas werkt dit niet wanneer een andere knop, zoals ‘bonus’, aan wordt geklikt en daarna op ‘mijn lijstje’ wordt geklikt. Daarnaast worden prijzen opgelezen zoals ze ook gelezen worden en is er een totaalprijs vermeld.

Er is ook een knop met ‘recepten’. Als deze optie aangeklikt wordt en een vinger over het scherm bewogen wordt, lijkt het alsof de app denkt dat er wordt gescrold. Hierdoor kunnen de recepten niet aangeklikt worden. Als er vanaf boven steeds naar beneden geveegd wordt, kunnen de recepten wel aangeklikt worden. Al met al is de Appie van Albert Heijn heel goed te doen.

Conclusie

  • De knoppen zijn juist gelabeld
  • Zoekfunctie werkt goed
  • Productinformatie wordt in één keer opgenoemd
  • De zigzagbeweging werkt niet
  • Productenlijst moeilijk te vinden
  • Recepten kunnen niet gemakkelijk opgelezen worden

Plus

Bij de Plus app moet er eerst een supermarkt in de buurt aangeklikt worden en toestemming geven worden dat Plus de locatie gebruikt. Hierna verschijnt een scherm met een plattegrond waar verschillende plaatsen opgelezen worden. Helaas gebeurt er niets wanneer er op één van die plaatsen geklikt wordt. Helemaal links staat de ongelabelde knop ‘IC Close, mogelijk sluit’ die de gebruiker weer naar het beginscherm stuurt.

Na het kiezen van een supermarkt zonder te weten in welke plaats deze is, komt de gebruiker op het startscherm. Het eerste dat wordt opgelezen is een zoekveld. De zoekfunctie werkt naar behoren. 

De zoekresultaten geven ook een compleet beeld van het product. Dat wil zeggen, de naam, de prijs en het gewicht. De ingrediënten, voedingswaarde en allergieën worden voorgelezen door VoiceOver. Het vervelende is wel dat je eerst langs al deze informatie moet navigeren, voordat je de knop ‘toevoegen’ tegenkomt. Na het toevoegen verandert de ‘toevoegen’ knop in de ongelabelde knop ‘IC plus’, waarmee het aantal verhoogd kan worden. 

Onderaan de app staan verschillende tabjes die niet worden uitgesproken door VoiceOver. Als je één van die tabjes selecteert, vertelt VoiceOver wel wat er mogelijk staat. Helaas gaat dit alleen op voor de tab met de zoekfunctie. Bij de andere tabs zegt VoiceOver echter niets behalve dat het geselecteerd is. Hiermee kan een gebruiker van een schermlezer eigenlijk niets behalve op de gok een tab aanklikken.

Op de homepagina zie je producten die ervoor zorgen dat je boodschappen gratis worden bezorgd. Het zijn een aantal producten die horizontaal naast elkaar staan. Wanneer er doorheen genavigeerd wordt, wordt het volgende opgelezen:

‘Gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging, gratis bezorging.

Bij €10, bij 3 stuks, bij €10, bij €10, bij €10.

Aquarius, Capri-sun en Fuze Tea, Leffe, Hertog-Jan, Corona en Hoegaarden, Lay’s Oven, Sun Breaks, Snack a Jacks en Quaker Cruesli en nog 2 productgroepen.’

VoiceOver leest het per regel of rij terwijl het setjes van 5 zijn. Wat heel verwarrend is.

Screenshot van de app van Plus
Op de homepagina staat er op een gegeven moment ook ‘veilig boodschappen doen’. Hier vind ik informatie over boodschappen doen ivm de huidige corona situatie. Als er op de knop ‘meer informatie’ wordt gedrukt, wordt de gebruiker naar de website geleid. Dit werkt goed.

De zigzag functie werkt de ene keer wel en de andere keer niet. Als er, ‘IC nav close’ knop staat of ‘IC arrow left mogelijk vorige’, om een scherm af te sluiten, werkt het niet. Als er een knop ‘ aanbiedingen terug knop’ staat, werkt het wel. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de knop de ene keer wel is gelabeld en de andere keer niet.

Er bestaat ook een optie om met de microfoon zoekopdrachten in te geven. Helaas stopte VoiceOver toen ik dit aanzette. Deze optie is in combinatie met VoiceOver helaas niet te doen.

Naast dat het beginscherm erg rommelig is, is het dus wel mogelijk om via een omweg producten in het winkelmandje te krijgen. Het is te doen, maar of het ook echt handig is, is de vraag.

Conclusie

  • Opstarten van de app gaat moeizaam met VoiceOver
  • Bij veel (belangrijke) knoppen ontbreekt een label
  • Zoekfunctie werkt naar behoren
  • Productinformatie wordt in het geheel opgelezen
  • Producten toevoegen aan het mandje gaat moeilijk
  • Acties zijn niet toegankelijk
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer

Dirk

Na het openen van de Dirk app wordt direct een melding weergegeven om toestemming te geven voor mijn locatie. Hierna verschijnt een plattegrond te zien om de dichtstbijzijnde winkel te kiezen. Na de ervaring met de Plus app is gekozen om direct naar het eind te scrollen. Onderweg komt de gebruiker de knop ‘Dit is mijn Dirk’ tegen.

Het welkomstbericht vormt direct een uitdaging. Als naar links of rechts geveegd wordt, leest de schermlezer op dat de gebruiker niet verder kan, terwijl er zichtbaar is dat er meerdere pagina’s zijn. De gebruikelijke methode om door zo’n slider te navigeren, met drie vingers, werkt hier niet. Een alternatieve manier van dubbel tikken en vasthouden werkt wel. Dit geeft wel aan hoe weinig toegankelijk de Dirk app is.

Hierna komt het beginscherm, dat begint met een knop die niet gelabeld is. Als daar op geklikt wordt blijkt het de boodschappenlijst te zijn. Naast de ongelabelde knop, wordt ‘0’ dus wat er in het lijstje terecht komt.dus dat is dan wat er in het lijstje terecht komt.

Na verder navigeren worden er 2 knoppen gevonden om producten te zoeken, namelijk ‘home search icon Dirk’ en ‘Home speech icon Dirk’. Als de zoekfunctie met stem geopend wordt, wordt de VoiceOver stem ook weer gedempt en is deze stem niet meer te horen. Dit werkt dus niet.

De normale zoekfunctie werkt prima en laat ook weer de suggesties zien. In de Dirk app wordt een geheel bedrag weer in delen opgesplitst. Daarnaast wordt ook het gewicht benoemd bij het product. Door middel van de ‘plus icon mogelijk voeg toe’ knop, kan het product worden toegevoegd aan mijn lijst. Als hetzelfde product nogmaals toegevoegd moet worden, blijkt dit een stuk lastiger te zijn. Tijdens het heen en weer navigeren wordt de ‘plus icon’ de ene keer wel en de andere keer niet voorgelezen.

De ingrediënten, voedingswaarde en omschrijving worden wel goed weergegeven.

De zigzag functie werkt hier ook niet. De tabs onderaan het beginscherm worden goed voorgelezen door VoiceOver. Tevens is de folder ook niet toegankelijk in de Dirk app.

Als er gekozen wordt voor de tab producten, worden eerst allerlei categorieën opgelezen. Na het selecteren van een desbetreffende categorie, wordt de gebruiker opnieuw verplicht om met VoiceOver te navigeren door alle andere categorieën om naar de producten te gaan die binnen de gekozen categorie behoren. Behoorlijk omslachtig dus.

Eenmaal aangekomen bij de producten, wordt alles afzonderlijk voorgelezen door VoiceOver. De productnaam, 3 en daarna 65 een ‘plus icon’ en daarna 500ml. Allemaal informatie die in één regel zou kunnen. Door het op te splitsen in 3 of 4 keer navigeren wordt het zeer onduidelijk voor gebruikers van schermlezers.

De zoekfunctie werkt goed, de tabs onderaan zijn ook gelabeld helaas is de rest van de app niet prettig om mee te werken.

Conclusie

  • Supermarkt kiezen gaat moeizaam
  • Het welkomstbericht is niet toegankelijk
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer
  • De zoekfunctie werkt goed
  • De zigzagfunctie werkt niet
  • De folders kunnen niet voorgelezen worden
  • Het vinden van producten gaat moeizaam
  • Productinformatie wordt regel voor regel voorgelezen

Lidl

Het lijkt erop dat de gebruiker verplicht wordt om een filiaal te kiezen om gebruik te maken van de Lidl app. Dit lukt tijdens de test echter niet en maakt de app daarom niet bruikbaar voor mensen met een schermlezer.

Coop

De Coop supermarkten app begint ook met een welkomstbericht met verschillende pagina’s. Hierbij is er ook een slider, maar deze slider werkt niet in combinatie met VoiceOver. Gelukkig werkt de functie om met 3 vingers naar links te vegen wel, waarna de knop ‘ontdek onze app’ verschijnt.

Bij het selecteren van een product, wat redelijk soepel gaat, komt nog een struikelblok aan het licht. De prijzen worden omgekeerd opgelezen. €1,80 wordt opgelezen als 80 en 1, wat zorgt voor veel verwarring. Als er op de knop ‘knop mogelijk voeg toe’ geklikt wordt, krijgt de gebruiker geen feedback of er wel of niet iets in het mandje zit.

Er verschijnt een melding die het belang van het kiezen van de juiste supermarkt toelicht. De knop ‘kies supermarkt’ en zorgt voor een lijst met alle Coop winkels. Ook is hier een zoekfunctie op postcode beschikbaar. De app laat de dichtstbijzijnde Coop supermarkt zien, waarna deze geselecteerd kan worden. Dit gaat een stuk eenvoudiger dan bij Lidl waar praktisch onmogelijk is om een filiaal te kiezen. 

De tabs onderaan de app worden ook goed voorgelezen. Rechtsonder wordt de winkelmand voorgelezen. Dit werkt super! 

Producten in de aanbieding staan onder het tabje aanbiedingen. Het lijkt erop dat dit wordt voorgelezen. Ook hier wordt steeds weer een losse regel voorgelezen, eerst de productnaam daarna het gewicht of aantal en daarna de oude prijs en vervolgens de actieprijs. Het is dus wel veel vegen, maar het werkt wel!

Over het algemeen werkt de Coop app goed, zeker in vergelijking met apps van andere supermarkten. Veel zaken doen het goed met VoiceOver. Het testteam is positief verrast!

Conclusie

  • Het welkomstbericht is niet toegankelijk
  • Prijzen worden omgekeerd voorgelezen
  • Gebruiker krijgt geen feedback als een product aan de winkelmand is toegevoegd
  • Filiaal kiezen gaat soepel
  • De winkelmand wordt opgelezen
  • Producten in de aanbieding worden per regel voorgelezen in plaats van per product

Deen

De volgende supermarkt in het onderzoek is Deen. Deze supermarkt heeft vooral vestigingen in Noord-Holland, maar daarbuiten ook enkele winkels in Flevoland, Utrecht, Gelderland en Overijssel. Het startscherm van de app is al direct niet toegankelijk. De vier elementen die het scherm vullen (boodschappen, bloemen, vers en acties) zijn met Apple’s VoiceOver niet te gebruiken. Daarnaast kan er niet gescrold worden naar de opties onder deze vier categorieën. 

Om boodschappen te doen, moet er dus gebruik worden gemaakt van het (ongelabelde, dus onuitspreekbare) hamburger menu of het menu onderin de app. Het onderscheid dat de app maakt tussen boodschappen, vers en biologisch zorgt voor verwarring, ook voor app gebruikers zonder visuele beperking. Bij de optie ‘vers’ is het heel moeilijk om te navigeren. Zo kent dit gedeelte geen overzicht van categorieën, maar bestaat het uit verschillende losse pagina’s met vlees- en visproducten.

De zoekfunctie is een uitkomst voor het vinden van producten. Echter is het niet mogelijk om, wanneer een product gevonden is, deze vanuit dit scherm toe te voegen aan het winkelmandje. Ook de zigzagbeweging werkt niet in de app. Daarnaast zijn de knopen niet gelabeld, waardoor deze door VoiceOver ingevuld worden. De folders zijn als afbeeldingen geüpload, waardoor deze ook niet met een schermlezer gelezen kunnen. 

Het was tijdens de test vrijwel onmogelijk om het boodschappenlijstje compleet te krijgen. De app van Deen is onbruikbaar met een schermlezer.

Conclusie

  • Het beginscherm is, met uitzondering van de zoekfunctie, niet te gebruiken met een schermlezer
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De indeling van de productcategorieën is onlogisch
  • Producten kunnen moeilijk toegevoegd worden
  • De folders zijn niet leesbaar

Ekoplaza

De app van Ekoplaza leverde helaas geen betere resultaten op. De algemene navigatie met VoiceOver gaat moeizaam. De overzichtspagina’s waar producten op staan zijn praktisch niet te gebruiken. Dit komt vooral doordat het niet duidelijk is wanneer een product in het winkelmandje zit. De schermlezer is niet in staat om dit op te lezen. Daarnaast worden prijzen opgebroken, de hele euro’s en centen worden apart opgelezen. Dit is op zich niet verschrikkelijk (helaas ook niet zeldzaam in apps), wanneer er een oude prijs en een actieprijs naast elkaar staan wordt het pas echt onduidelijk. Neem de schermafbeelding hieronder. De schermlezer leest hier eerst ‘1’ op, gevolgd door ‘2’ en ‘99’ waarna de schermlezer eindigt met 25. 

Screenshot van de app van Ekoplaza

Het is onmogelijk om op te maken wat de prijs van producten is. Daarnaast wordt ieder onderdeel van een product (zelfs het productnummer) los opgelezen. Hierdoor weet een gebruiker niet welke prijs bij welk product hoort. De app van Jumbo laat zien hoe het anders kan, door zowel het gewicht, de prijs en de naam van een product in één keer op te lezen. 

Verder zijn diverse knoppen niet gelabeld, waardoor veel standaard functies niet te gebruiken zijn voor mensen met een visuele beperking. Denk aan het bepalen van het aantal producten in een mandje of een product als favoriet bewaren. Tijdens de test werd er vaak een doodlopend punt van de app bereikt, doordat ook hier de zigzagbeweging niet werkt waardoor gebruikers niet naar een vorig scherm kunnen springen. 

De gebruikservaring van de app van Ekoplaza met een schermlezer was helaas niet beter dan bij de app van Deen. 

  • De algemene navigatie gaat moeizaam
  • Productpagina’s zijn niet te gebruiken
  • Prijzen worden omgekeerd voorgelezen
  • Productinformatie wordt per regel opgelezen
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label

Jumbo

Na kleinere ergernissen en moeilijkheden bleek de app van de Jumbo beter te werken dan eerdere supermarkten uit de test. Om de app te gebruiken moeten gebruikers namelijk inloggen of een winkel kiezen. De knop die gebruikt wordt om een specifieke winkel te kiezen is om te beginnen niet gelabeld. Daarnaast is het niet mogelijk om een winkel te zoeken zonder locatievoorzieningen aan te zetten, wat zonder schermlezer wel mogelijk is. 

Overige knoppen zijn beter gelabeld en daardoor gemakkelijker te gebruiken. De grootste plus van Jumbo zit hem in het feit dat producten in het geheel voorgelezen worden, dus inclusief prijs, gewicht en naam. Helaas is de knop voor het toevoegen van een product aan de winkelmand niet gelabeld, waardoor deze op de gok gebruikt moet worden.

In de app geeft Jumbo de veelbelovende optie om via spraak boodschappen te bestellen. Dit geeft aan dat Jumbo het belang van digitale toegankelijkheid inziet. Helaas was deze functie op het moment van de test niet bruikbaar. 

Over het algemeen is de online winkelervaring van Jumbo redelijk toegankelijk. Toch zijn er ook voor deze supermarktketen nog steeds verbeterpunten.

Conclusie

  • Het kiezen van een filiaal gaat moeizaam
  • Knoppen zijn redelijk goed gelabeld
  • Productinformatie wordt in het geheel opgelezen
  • Knop voor het toevoegen van producten is niet gelabeld
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer

Spar 

De enige Nederlandstalige app van Spar in de App Store, Spar City, was ten tijde van de test niet te gebruiken. Om de app te kunnen gebruiken moet de gebruiker een account aanmaken. Dit was vanwege een foutmelding niet mogelijk.

Aldi

De app van Duitse prijsvechter Aldi is helaas niet zo toegankelijk. Net als bij andere supermarkten zijn veel knoppen niet gelabeld, zoals de knop om producten aan het boodschappenlijstje toe te voegen, en worden aanbiedingen als afbeeldingen geüpload zonder dat ze van een alternatieve beschrijving voorzien zijn. Dit maakt het begrijpen van de app met behulp van een schermlezer niet gemakkelijk. 

Screenshot van de app van AldiHelaas blijft het gebruik van afbeeldingen niet beperkt tot alleen de aanbiedingen. Ook de grote banner ‘Belangrijke informatie’ leidt naar een onleesbare afbeelding waarin belangrijke informatie omtrent het coronavirus staat. Voor mensen met een visuele beperking is het via de app dus niet mogelijk om regels en restricties omtrent winkelen in de supermarkt op te vragen.

Het samenstellen van een boodschappenlijstje gaat niet zonder slag of stoot. De producten zijn onderverdeeld in categorieën als ‘verse groente en fruit’ en ‘Aziatisch assortiment’, maar niet in subgroepen. Hierdoor moeten 6 pagina’s doorzocht worden om tomaten te vinden. Doordat de knop voor zoeken niet gelabeld is, wordt handmatig zoeken naar producten de gebruiker niet makkelijk gemaakt.

Het is wel mogelijk om met een schermlezer boodschappen te bestellen bij de Aldi, maar de winkelervaring is verre van prettig.

Conclusie

  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • Afbeeldingen zijn niet voorzien van een alternatieve beschrijving
  • Belangrijke informatie omtrent corona kan niet voorgelezen worden
  • Boodschappenlijstjes samenstellen gaat moeizaam

Hoogvliet

Na het opstarten van de app van Hoogvliet komen enkele informatieve berichten in het scherm. De knoppen om naar het volgende bericht te gaan zijn niet gelabeld, gelukkig vult VoiceOver deze in met ‘mogelijk pijl naar rechts’. De app kan met en zonder account gebruikt worden. Helaas is het niet mogelijk om een winkel te selecteren wanneer de schermlezer geactiveerd is. Hierdoor is de app per definitie niet te gebruiken zonder account voor gebruikers met een schermlezer. 

Screenshot van de app van Hoogvliet

Als de schermlezer wordt uitgezet, de app geconfigureerd wordt en de schermlezer weer geactiveerd wordt is deze wel te gebruiken. Onderstaand scherm is het eerste dat gebruikers van de app horen.

Het zoekveld werkt naar behoren, de overige onderdelen van het startscherm helaas niet. Om te beginnen kan de schermlezer niets herkennen van het scherm, omdat de reclame van de bananen en de knoppen en banners daaronder niet gelabeld zijn. Daarnaast is het niet mogelijk om naar de onderdelen hieronder te scrollen, wat voor gebruikers zonder schermlezer wel mogelijk is. 

De zoekfunctie werkt wel, waardoor er wel producten gezocht kunnen worden. Helaas laat Hoogvliet hier ook veel steken vallen. Zo is de knop die gebruikt wordt om producten aan het winkelmandje toe te voegen is niet gelabeld. Productinformatie is gekoppeld, waardoor deze in één rits wordt opgelezen. Dit zorgt ervoor dat het duidelijker is welke prijs bij welk product hoort en zijn andere eigenschappen makkelijker aan het product toe te kennen. De prijs wordt echter omgekeerd opgelezen, zo kost een pak cherry tomaten 49,1 in plaats van 1,49. 

In het boodschappenlijstje is het met een schermlezer niet mogelijk om het aantal producten naar boven aan te passen, slechts naar beneden. 

De boodschappen app van Hoogvliet is niet met een schermlezer te gebruiken. Ook wanneer de schermlezer tijdelijk wordt uitgeschakeld zodat de app wel gebruikt kan worden, blijft het zeer moeizaam om hier digitaal boodschappen te doen.

Conclusie

  • Het startscherm kan niet bediend worden
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • Het selecteren van een winkel is niet mogelijk met schermlezer
  • De zoekfunctie werkt naar behoren
  • Prijzen worden omgekeerd opgelezen
  • Functies van het boodschappenlijstje werken niet

DekaMarkt

Bij de app van DekaMarkt verschijnt een zelfde slider als in de app van Dirk. Deze slider werkt niet op de traditionele manier, wel met de alternatieve methode. Dit is uiteraard alles behalve toegankelijk. Gebruikers die deze alternatieve methode niet kennen, zullen de app verlaten zonder deze te kunnen gebruiken. 

De slider op het beginscherm van de app kan niet worden voorgelezen. Niet alleen staan hier aanbiedingen, ook de belangrijke maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus worden hier vermeld. Deze zijn voor gebruikers van VoiceOver dus niet te begrijpen.

Een ongelabelde knop ‘speech item Deka knop’ wijst de gebruiker op de mogelijkheid om via de microfoon boodschappen te bestellen. Helaas is ook bij Dekamarkt deze functie niet beschikbaar. Na enig navigeren blijkt dat dit niet de enige knop is die niet is voorzien van een label. Bij vrijwel iedere knop moet VoiceOver invullen wat de functie van de knop is, zo ook bij het toevoegen van een product aan het boodschappenlijstje. Gebruikers krijgen ook geen feedback als er een product is toegevoegd. Omdat de boodschappenlijst gelabeld is als ‘knop’ is het ook moeilijk om deze lijst te vinden.

Eenmaal in het boodschappenlijstje wordt het de gebruiker wel makkelijker gemaakt. Producten die hier staan worden in het geheel voorgelezen en hier is een goed-werkende zoekfunctie beschikbaar.

Al met al is de app van DekaMarkt zeer moeilijk te gebruiken met een schermlezer.

Conclusie

  • Het welkomstscherm is niet toegankelijk
  • De afbeeldingen kunnen niet worden opgelezen
  • Bij veel knoppen ontbreekt een label
  • De voice functie is niet bruikbaar in combinatie met een schermlezer
  • Geen feedback wanneer een product is toegevoegd aan het mandje

Online boodschappen doen met een schermlezer

De resultaten van het onderzoek zijn eigenlijk schokkend. Zo zijn apps van meerdere landelijke supermarktketens niet te gebruiken via een schermlezer, waardoor deze voor een grote groep blinden en slechtzienden niet toegankelijk zijn. Het is duidelijk dat er tijdens het creëren van de apps geen rekening is gehouden met deze groep. Standaardfuncties die niet werken blijken eerder regel te zijn dan uitzondering. Ook wordt er verzaakt om een van de meest simpele mogelijkheden voor een toegankelijke app in te zetten; het labelen van knoppen. 

Er was niet één app die een optimale gebruiksvriendelijk bood. Wel waren er twee apps die boven de andere uitsteken. De supermarkt die de test ‘gewonnen’ heeft is Coop supermarkten, gevolgd door de apps van Jumbo en Albert Heijn. Echter, uit het onderzoek blijkt dat beide apps talloze verbeterpunten kennen.

Digitale toegankelijkheid voor apps

Eerder schreven we al dat het internet slecht toegankelijk is voor blinden en slechtzienden. Dit onderzoek wijst uit dat ook alledaagse taken als boodschappen doen online niet voor iedereen even eenvoudig zijn. In de praktijk zijn de struikelblokken die hierboven beschreven zijn vaak eenvoudig op te lossen. 

Het belangrijkste aspect bij het ontwikkelen van digitale producten is de gebruikservaring van mensen met een beperking. Door dit in de praktijk te laten testen zijn bedrijven en (semi)overheidsorganisaties zeker van de toegankelijkheid van apps en websites. Om direct aan de slag te kunnen kan dit artikel met praktische tips voor het optimaliseren van websites voor gebruikers van schermlezers gebruikt worden. Via onderstaande knop is het mogelijk om direct contact op te nemen met specialisten van Digitaal Toegankelijk.com voor advies op maat.

Digitaal toegankelijk

Het internet is slecht toegankelijk voor blinden en slechtzienden

Door Slechtziend, Tips & Trics, Visuele Beperking Geen Reacties

De weg vinden op het internet is voor blinden en slechtzienden moeilijker dan je denkt. Gelukkig bestaan er hulpmiddelen als speciale toetsenborden, braille apparatuur en tekst-naar-spraak software die het surfen op het internet enigszins gemakkelijk maken. Toch blijkt in de praktijk dat de meeste websites niet goed genoeg hun best doen op dit gebied en daardoor slecht toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden. Een zorgwekkende onthulling, zeker omdat het aantal blinden en slechtzienden in Nederland de komende jaren naar verwachting verder zal toenemen.

Het aantal blinden en slechtzienden in Nederland stijgt

Momenteel hebben meer dan 250.000 mensen in Nederland een visuele beperking, waarvan er ongeveer 76.000 blind zijn. Mede door de toenemende vergrijzing zal dit aantal de komende jaren blijven groeien. Uit de cijfers van het Oogfonds blijkt namelijk dat 85% van deze groep mensen 50 jaar of ouder is. Veel internetpagina’s staan vol met teksten en afbeeldingen, wat het erg lastig maakt voor blinden en slechtzienden om digitaal hun weg te vinden.

Hoe vinden blinden en slechtzienden hun weg op het internet?

Voor iemand die niet of nauwelijks kan zien is het erg lastig een weg te vinden op het internet. Blinden en slechtzienden zijn volledig afhankelijk van het toetsenbord, omdat ze de cursor en de internetpagina’s zelf niet kunnen zien. Deze groep kan een internetpagina wel beluisteren. Dit gebeurt met behulp van speciale tekst-naar-spraak software, ook wel een schermlezer. Deze software leest de geschreven content van een internetpagina voor, waardoor blinden en slechtzienden kunnen begrijpen wat er staat.

In de praktijk blijkt wel dat hier nog veel problemen mee worden ondervonden. Veel websites zijn namelijk niet gebouwd voor het gebruik van een schermlezer. In zulke gevallen klopt de geschreven code op de website niet, bijvoorbeeld bij een link. Een schermlezer leest dan de volledige html code van de link voor, terwijl eigenlijk alleen het woord zelf moet worden voorgelezen.

Naast tekst-naar-spraak software is er ook hardware ontwikkeld om de digitale toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden te vergroten, denk bijvoorbeeld aan de brailleleesregel. Dit is een apparaat wat vaak onder het toetsenbord wordt geplaatst, waardoor blinden de tekst van een webpagina als brailleschrift kunnen lezen.

Onderzoek wijst uit: veel websites zijn slecht toegankelijk

Uit eerder onderzoek van Stichting Accessibility is gebleken dat veel websites slecht toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden. Van een lijst met honderd veelbezochte Nederlandse websites blijkt geen van allen goed toegankelijk te zijn. Maar liefst de helft van de onderzochte websites uit deze lijst zijn niet met een toetsenbord te bedienen, wat ze ontoegankelijk maakt voor blinden en slechtzienden.

Wat betreft de zichtbaarheid van afbeeldingen scoren de meeste websites ook laag op het gebied van toegankelijkheid. Het is technisch mogelijk om de afbeelding ‘zichtbaar’ te maken, door deze te omschrijven met woorden. Dit gebeurt door een alternatieve beschrijven te specificeren. In de praktijk blijkt dat veel websites niet een dergelijke omschrijving hebben toegevoegd aan hun afbeeldingen.

Over het algemeen scoren de websites van de Rijksoverheid het best. De websites van energiebedrijven, nieuwssites en webwinkels scoren het slechts op het gebied van toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. Ook de websites van veel gemeenten lopen nog achter op dit gebied.  Er is dus nog genoeg ruimte voor verbeteringen op dit gebied.

Digitale toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden; de oplossingen

De wereld digitaliseert en daarom wordt de digitale toegankelijkheid van websites steeds belangrijker. Veel organisaties zijn zich vaak niet bewust van het feit dat ook mensen met een functiebeperking gebruik maken van het internet en geven onvoldoende aandacht aan de toegankelijkheid van hun websites. Dit is erg zonde, zeker omdat de oplossingen redelijk eenvoudig zijn.

Als er bijvoorbeeld direct bij het ontwikkelen van een website rekening wordt gehouden met de toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden, kom je al een heel eind. In veel gevallen is een aanpassing van de codering al voldoende. Bovendien komt dit niet alleen de digitale toegankelijkheid ten goede, maar ook de ranking van de website in de zoekresultaten.

In onze kennisbank worden praktische tips op dit gebied besproken. Deze zijn direct toepasbaar voor ontwikkelaars en online marketeers.

Google werkt aan de digitale toegankelijkheid voor blinden en slechtzienden

Ook Google is bewust van het feit dat de digitale toegankelijkheid van het internet een belangrijke ontwikkeling is. Daarom bouwt Google een nieuwe functie voor de Chrome-browser die kan worden gebruikt door schermlezers. Deze functie maakt gebruik van kunstmatige intelligentie en richt zich naast de tekst ook op de afbeeldingen van een website. In het geval van afbeeldingen waar geen alternatieve tekst aan is toegevoegd, zoekt de functie van Google naar een match van de afbeelding om vervolgens een beschrijving te kunnen geven.

Websites digitaal toegankelijk maken?

Het is belangrijk dat websites goed toegankelijk zijn, ook voor mensen met een functionele beperking. Veel websites in Nederland kunnen nog flink verbeteren op dit gebied. Heb je vragen over hoe je jouw website digitaal toegankelijker maakt of ben je op zoek naar meer informatie? Neem dan contact met ons op of maak een afspraak met een van onze toegankelijkheidsexperts.

Maak ook jouw website of app toegankelijk!

We komen graag langs om te bepalen welke stappen jullie kunnen zetten richting een toegankelijk product

Afspraak maken
Digitaal toegankelijk

Hoe optimaliseer je geschreven content voor schermlezers?

Door Apps & Websites, Blind, Slechtziend, Tips & Trics, Visuele Beperking Geen Reacties

Waarschijnlijk is een visuele beperking een van de eerste beperkingen die je te binnen schiet als je denkt aan digitale toegankelijkheid. Niet zo gek ook, als je bedenkt dat meer dan 250.000 Nederlanders een visuele beperking hebben. Uit dezelfde cijfers van het Oogfonds blijkt dat 85% van deze mensen 50 jaar of ouder is. Vooral door vergrijzing is de grootte van deze groep de afgelopen tien jaar aanzienlijk toegenomen. Naar verwachting zet deze trend de komende jaren door.

Het is voor deze groep enorm vervelend dat steeds meer communicatie textueel wordt overgebracht, vooral online. Als webdeveloper, marketeer of content creator kun je zorgen dat ook slechtzienden en blinden de boodschap van je website, blog, PDF of Word document meekrijgen. In dit document wordt een van de oplossingen voor inclusievere webcontent besproken, zodat iedere Nederlander ook online kan participeren in onze samenleving.

Wat is een schermlezer?

Uit Amerikaans onderzoek uit 2019 bleek dat het internet niet toegankelijk is voor blinde gebruikers. Zo konden transacties niet uitgevoerd worden of was een klantenservice niet bereikbaar voor de groep. Een manier waarop het voor blinden en slechtzienden gemakkelijker kan worden gemaakt om online hun weg te kunnen vinden is door het gebruik van een schermlezer.

Een schermlezer is software die geschreven content ‘voorleest’ voor de gebruiker. Niet alleen websites en documenten kunnen op deze manier voorgelezen worden, ook besturingssystemen zelf, zoals Windows en iOS zijn hiermee toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Er zijn tientallen verschillende schermlezers beschikbaar. Hieronder staat een klein overzicht van de meest gebruikte schermlees mogelijkheden in Nederland.

Schermlezer voor Windows

JAWS, Job Access With Speech is het meest gebruikte softwarepakket voor blinden en slechtzienden wereldwijd. JAWS is gemaakt voor professioneel gebruik. Zo zijn Word, Excel en Outlook er goed mee te gebruiken. Ook specifieke programma’s, zoals Remote Desktop of Citrix, zijn te besturen met JAWS.

Schermlezer voor iOS

De apparaten van Apple, iPhone, iPad en Macbook, werken met het besturingssysteem iOS. In dit systeem zit een ingebouwde schermlezer. In de instellingen is het mogelijk om onder ‘Toegankelijkheid’ de ‘VoiceOver’ te selecteren. Deze stand leest vervolgens alles op waar de gebruiker op klikt. Let wel op, na het selecteren van VoiceOver verandert de manier waarop je apparaat gebruikt dient te worden. Zo neemt de dubbelklik de functie van een enkelvoudige klik over.

In onze kennisbank kun je meer informatie vinden over digitale toegankelijke toetsenborden.

Brailleleesregel

De brailleleesregel is een heel andere vorm van schermlezers. Ten eerste gaat het hier om hardware, niet om software. Het apparaat wordt vaak door blinden en slechtzienden onder het toetsenbord geplaatst. Een ander verschil met de eerder genoemde oplossingen is dat de brailleleesregel ervoor zorgt dat blinden de tekst kunnen lezen, in plaats van horen.

Hoe Optimaliseer Je Content Voor Schermlezers

Content creatie en schermlezers

Het is belangrijk om bij het creëren van een website rekening te houden met de manier waarop schermlezers content verwerken. Onderstaande tips kunnen direct gebruikt worden door developers en content creators.

Afbeeldingen leesbaar maken voor schermlezers

Een van de makkelijkste manieren om dit te doen, is door alternatieve tekst toe te voegen aan de HTML code van afbeeldingen. Op deze manieren weten ook schermlezers wat er in de afbeelding te zien is. Bonus: door de alternatieve tekst toe te voegen zal de website ook beter scoren in zoekmachines, zoals Google. Want, toegankelijke code is ook uitstekende code voor Google.

Rekening houden met talen

Voor schermlezers is het belangrijk om te weten in welke taal een tekst geschreven is. Webdevelopers kunnen hiermee helpen door een taal attribuut mee te geven aan de HTML code van een tekst. Let ook op dat wanneer je een quote vanuit een andere taal dan de basis taal weergeeft op je site, je dit ook aangeeft. Neem contact op voor meer toepassingen van taal attributen in HTML.

Voeg semantische code toe voor meer structuur

Weer een tip die zowel de toegankelijkheid als de SEO van je website ten goede komt: voeg semantische code toe aan je pagina om structuur aan te brengen. Denk aan ‘footer’, ‘header’, ‘section’ en ‘article’.

Anchor teksten toevoegen aan links

Door anchor teksten toe te voegen aan HTML links, wordt het eenvoudiger voor een schermlezer om de tekst te begrijpen en dus op te lezen. Dit gaat zowel op voor tekstlinks als klikbare knoppen.

Samenwerken voor toegankelijkheid

De ervaring leert dat websites en vergelijkbare projecten vaak in teams gebouwd worden. Het scrum kaartspel Denken in beperkingen helpt jou en je team om toegankelijkheid mee te nemen tijdens het ontwikkelen van een project. Niet alleen wordt op deze manier het bewustzijn rondom digitale toegankelijkheid vergroot, ook stimuleer je elkaar om samen een digitaal project te ontwikkelen dat voor iedereen toegankelijk is.

Digitaal toegankelijk

Twitter introduceert nieuwe toegankelijkheidsfunctie: hoge contrasten

Door Kleurenblind, Slechtziend, Visuele Beperking

Twitter, één van de grootste social media platformen ter wereld, maakt steeds meer stappen om hun platform toegankelijker te maken voor mensen met een beperking. Zo is er op 14 december 2019 voor zowel de website als de mobiele app een nieuwe feature uitgerold die gericht is op het helpen van mensen met een beperkt gezichtsvermogen.

Van lichtblauw naar donkerblauw

Vanaf nu kun je onder het kopje Vision/Zien een knop vinden die ervoor zorgt dat de kleurcontrasten duidelijker worden. Wanneer je die aanvinkt, gaat onder andere de bekende lichtblauwe Twittertint van licht- naar donkerblauw. Ook worden andere User Interface elementen voorzien van een hoger contrast. Deze instelling kan je vinden door eerst op More/Meer te klikken, en daarna op Settings and privacy/Instellingen en privacy. Daar zie je vervolgens Toegankelijkheid of Accessibility staan, afhankelijk van je taalkeuze.

Alt-text

Dit is niet de enige toegankelijkheidsfunctie die Twitter onlangs heeft uitgerold. Eerder dit jaar heeft het bedrijf ook de mogelijkheid toegevoegd om op alle platformen (iOS, Android, PC/Mac) alternatieve tekst toe te voegen wanneer je een foto upload. Nu moet je deze optie nog zelf aanvinken, dat kun je doen op dezelfde wijze als die we hierboven beschreven. Daarna zal voortaan een prompt verschijnen om alternatieve tekst toe te voegen, zoals te zien in de Tweet hieronder.

Op reguliere websites is de optie voor alternatieve tekst al bijna meer regel dan uitzondering, dus het is goed om te zien dat ook Twitter binnenkort deze stap gaat zetten. Wel zouden wij liever zien dat de optie om alternatieve tekst toe te voegen bij voorbaat al zou zijn aangevinkt. Dat zou er voor zorgen dat iedereen van het bestaan van de functie af weet, en uiteindelijk resulteren in veel meer plaatjes met alternatieve tekst op het populaire platform.

Desalniettemin kijken wij met groeiend enthousiasme toe hoe de grootste social media ter wereld er steeds meer een punt van maken om ook (digitaal) beperkten te includeren. Wij volgen hun ontwikkelingen op de voet. Houd dus onze blog in de gaten om up to date te blijven over het laatste digitoegankelijkheidsnieuws!

 

Skip to content